امروز 30 دی 1397 - ساعت 19:31
امیر ساعدی داریان استاد دانشگاه شهید بهشتی

برنامه تازه برای استراتژی تازه

امیبرنامه تازه برای استراتژی تازهر ساعدی داریان استاد دانشگاه شهید بهشتی

از اول هم معلوم بود که نمی توان برجام را به مثابه دستمالی کنار انداخت و با آن بازی کرد.اما یک چیز همه را به‌فکر برده بود و آن چیزی نبود جز غیرقابل پیش بینی بودن ترامپ. بویژه آنکه وی پیش از اعلام تصمیمش به راحتی از یونسکو خارج شده بود و در مقابل فشار اروپا عهدنامه آب و هوایی پاریس را نیز به کناری گذاشت و وقعی به آن ننهاد.این مسایل شاید این گمان را شدت بخشیده بود که ترامپ برای جلب رضایت دول پادشاهی حاشیه خلیج فارس و اسراییل هم که شده یکطرفه از برجام خارج شود.باید از یاد نبریم که اوباما برای دوری از سرشاخ شدن با کنگره خودش با فرمان ریاستی برجام را اجرایی کرد و همین باعث دلخوری در نمایندگان کنگره شد.پس ترامپ نیازی به اجازه کنگره نداشت و می توانست با خروج یکجانبه و برداشتن دستور ریاستی کار برجام را تمام کند اما ترجیح داد برخلاف سلف خود برجام را راهی کنگره کند.

حال کنگره در شرایط دشواری قرار دارد. یعنی یا باید مسئولیت اجرای برجام را بپذیرد (که در آنصورت بازهم ترامپ می تواند یکجانبه آنرا کنار بگذارد) یا خودش آنرا لغو کند.اما حدس و گمان ها بر این است که کنگره برای حفظ برجام احتمالا با اروپا وارد مذاکره خواهد شد تا برخی موارد را برای جلب رضایت رییس جمهور به آن بیفزاید.این همان جایی است که اروپا می داند خط قرمز ایران است و حتی اروپا و از همه مهمتر روسیه و چین با آن مخالفت خواهند کرد.بنابراین تنها گریز از این چالش توجه به خبری است که چندی پیش درلابلای اخبار گم شدو آن این بود که ماکرون رییس جمهور فرانسه در حاشیه نشست سازمان ملل به روحانی رییس جمهور گفته بود درازای ارایه بسته تشویقی جدید برای پس از سال 2025 درباره برجام مذاکره شود.در خبر خبرگزاری فارس هم آمده بود« یکی از مقامات ارشد فرانسه اعلام کرد که رئیس‌جمهور این کشور در دیدار با رئیس‌جمهور ایران پیشنهاد مذاکرات هسته‌ای جدید با ایران بعد از سال ۲۰۲۵ را مطرح کرد.»

درواقع این نشان دهنده آن است که اتحادیه اروپا نیز تا پایان مهلت برجام یعنی سال 2025 معتقد به حفظ آن است و درتلاش است تا برای پس از آن به‌فکر مذاکره باشد. در اینجا انتخاب با ایران است که در ازای گرفتن چه امتیازاتی و از چه زمانی خود را برای گفتگوهای اینچنینی آماده کند و از تهدیدات ترامپ برای خود فرصت بسازد.چنانکه در مذاکرات اخیر ترامپ علیرغم میلش و با آن که می دانست اگر یکطرفه برجام را کنار بگذارد به محبوبیتش در پیش برخی از متحدان عربی و لابی اسراییلی در آمریکا می افزاید و به یکی از شعارهای انتخاباتی‌اش نیز عملکرده اما عملا نتوانست آنرا کنار بگذارد.پس ایران در شرایطی است که دست برتر دارد.بویژه آنکه هشدارها به ترامپ آنچنان جدی بود که وی حتی نتوانست سپاه پاسداران را در درون فهرست نیروهای تروریستی قرار دهد.اگرچه تحریم های سپاه در همان حدو اندازه خواهد بود اما به لحاظ حقوق بین المللی بین قرار دادن در فهرست گروه های تروریستی یا اعلام کامل تحریم ها فاصله زیادی وجود دارد. به یاد داشته باشیم که نباید درباد عدم موفقیت ترامپ در لغو برجام بخوابیم. سرمایه ترسو است و سرمایه گذار ترسوتر؛ همین خط و نشان ها کار جذب سرمایه را که تازه راهش به ایران باز شده است را سد می کند.دستگاه دیپلماسی کشور باید در مقابل استراتژی جدید ترامپ برنامه داشته باشد که حتما هم چنین است.