امروز 30 آبان 1396 - ساعت 13:37
مونا کامبد خبرنگار

پس لرزه های روانی پس از زلزله و اضطراب اجتماعی

مونا کامبد خبرنگار پس لرزه های روانی پس از زلزله و اضطراب اجتماعی

 

معمولا هنگام بروز حوادثی همچون زلزله آنچه بیش از همه مورد توجه قرار می گیرد عوارض ناشی از آسیب‌های مالی و جسمانی است و آسیب‌های روحی و روانی که هم متوجه آسیب دیدگان و هم مردمی که خود را معرض همان حادثه میبینند است مورد غفلت واقع می شود.

بنا براین صرفنظر از آثار تخریبی عینی، اثرات و پیامدهای روانی اجتماعی بلایای طبیعی ازجمله زلزله در انسانها و بویژه کودکان امری کاملا مشهود است. در رویکردهای نوین بهداشتی علاوه بر توجه به مرگ و میر و مجروحیت جسمانی، سلامت روانی اجتماعی بازماندگان و بخصوص کودکان باید مورد توجه قرار گیرد.

در چنین شرایطی همه مردم کشور دچار آسیب می شوند؛ چه آنهایی که عزیزی را از دست داده اند و چه افرادی که آسیب مادی دیده و آواره شده اند و چه سایر افرادی که در مناطق دیگر کشور هستند و در همدردی با هموطنان آسیب دیده خود دچار تالم خاطر می شوند.

مجید ابهری آسیب شناس و رفتارشناس اجتماعی در این خصوص با اشاره به زلزله اخیر در غرب کشور گفت: ما بعد از هر زلزله دو پس لرزه داریم یکی پس لرزه های فیزیکی و ژئوفیزیکی که زمینی است و دیگری پس لرزه های روانی وروحی که از طریق انتشار شایعات در شبکه های مجازی و رسانه های مختلف تشدید می شود.

بطور مثال انتشار اخبار و شایعاتی مبنی بر قرارداشتن تهران بر روی گسل و وقوع حتمی زلزله در تهران که این شایعات ایجاد جنگ روانی و اضطراب اجتماعی در مردم می کند، این در حالیست که دقیق ترین موسسات ژئوفیزیک هم نمی توانند زلزله را پیش بینی کنند مگر چند دقیقه قبل از‌وقوع .

وی ادامه داد: بنابراین پس لرزه های روانی ناشی از شایعه و اخبار کذبی است که توسط شبکه های شایعه پراکنی پخش میشود و به ایجاد رعب و وحشت و اضطراب در مردم می شود.

ابهری در خصوص شرایط روحی آسیب دیدگان زلزله و نحوه برخورد با آن ها در این شرایط بحرانی اظهارداشت: ویرانی های ساختمانی و مسکونی زلزله معمولا جبران می شود ، همانطور که در زلزله های بم، رودبار و طبس جبران و مشمول مرور زمان شد اما آنچه اهمیت دارد ضایعات انسانی و مصیبت‌های حادثه است که تامدت ها و در طول سالیان در ذهن و روح می ماند.

این آسیب شناس اجتماعی افزود: در چنین شرایطی لازم است هموطنان با مصیبت دیدگان و آسیب دیدگان بدور از ترحم و دلسوزی های تحقیر کننده ، همدلی و همدردی کنند و خود را جای آن‌ها داده وحال آنان را درک کنند و با حرف‌های بی ربط و انتشارجک ها و طنزهای سخیف در شبکه های مجازی داغ آن ها را سنگین تر نکنند بلکه با انجام اقدامات منطقی به تسکین آلام مصیبت دیدگان کمک کنند.

ابهری در خصوص نقش رسانه ها در انعکاس اخبار حادثه درایجاد اضطراب و یا آرامش جامعه گفت: اولین نکته که باید به آن تاکید کرد اینست که مردم باید اخبار واقعی و اطلاعات درست را فقط از رسانه های رسمی و مورد اعتماد کشور دریافت و باورکنند. دوم اینکه رسانه ها هم باید اخبار را بطور واقعی و بصورت آنلاین به اطلاع مردم برسانند و اجازه ندهند رسانه های بیگانه یا شبکه های مجازی از رسانه های رسمی و شناسنامه دار جلو بیفتند.

وی ادامه داد: رسانه ها باید حقایق را آنطور که باید منتشر و مردم را دعوت به آرامش کنند در این شرایط رسانه ها وظیفه پدر خانواده را به عهده دارند، دعوت به آرامش، صبر و تحمل و پیروی از اطلاعات و دستورالعمل های منتشره از رسانه های رسمی و قانونی کشور و اینگونه از تشویش و بی نظمی در جامعه جلوگیری می شود .

ابهری با تاکید بر نقش رسانه ها در نظم دهی به کمک رسانی و امدادرسانی به مناطق آسیب دیده بیان کرد: یکی دیگر از وظایف رسانه ها در شرایط بحرانی ممانعت از حضور مردم در محل وقوع حادثه از طریق اطلاع رسانی صحیح است تا هرکس بصورت خودمختاربرای کمک رسانی اقدام به حضور در محل حادثه نکند تا کمک ها نیز از مجاری رسمی ارسال شود.

وی همچنین درباره تاثیر اخبار حوادثی همچون زلزله بر کودکان گفت: شبکه های تلویزیون باید حتی المقدور در ارسال بعضی از اخبار و تصاویر دقت کنند چراکه آثار و ضایعات اخبار زلزله روی کودکان طولانی مدت است و ممکن است این تاثیر تا پایان عمر همراه آن‌ها بماند و در کودکان ایجاد اضطراب و کابوس کند بنابراین بهتر است رسانه های عمومی از جمله تلویزیون از نمایش تصاویر دلخراش پرهیز کنند.

این آسیب شناس اجتماعی افزود: والدین نیز باید کودکان را از دیدن تصاویر ناراحت کننده که در رسانه ها منتشر می شود منع کنند . هرچند نمایش تصاویر و صحنه های دلخراش تنها بر روی کودکان تاثرات منفی ندارد وبرای بزرگسالان نیز تبعات ورحی و روانی منفی در پی خواهد داشت.