امروز 21 آذر 1396 - ساعت 19:02
پایان ضرب‌الاجل دونالد ترامپ برای به رسمیت شناختن قدس اشغالی به عنوان پایتخت اسرائیل

بازی واشنگتن با آتش

پایان ضرب‌الاجل دونالد ترامپ برای به رسمیت شناختن قدس اشغالی به عنوان پایتخت اسرائیل بازی واشنگتن با آتش

 

 

با فرا رسیدن ضرب‌الاجل چهارم دسامبر، نگاه‌ها به سمت واشنگتن چرخید تا ببینیم رئیس جمهور جنجالی امریکا (که انجام کارها و ادای سخنرانی‌های غیر متعارف چندان از او بعید نیست) چه تصمیمی درباره انتقال سفارت کشورش از تل‌آویو به قدس اشغالی را اعلام می‌کند. دونالد ترامپ چهارمین رئیس جمهور امریکا از زمان تصویب قانونی در کنگره این کشور در سال 1995 است که به موجب آن قدس باید توسط واشنگتن به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخته و سفارت این کشور از تل‌آویو به آن منتقل شود. البته این قانون این امتیاز را به روسای جمهور امریکا داده که هر شش ماه یکبار به دلایل امنیت ملی، اجرای این قانون را به تعویق بیندازند. ترامپ که برای اولین‌بار از زمان تصدی قدرت ماه ژوئن باید درباره این قانون تصمیم می‌گرفت، همچون بیل کلینتون، جرج دبلیو بوش، و باراک اوباما عمل کرد و برای شش ماه دیگر انجام آن را به تعویق انداخت؛ اگرچه حالا مقامات دولتی می‌گویند باید انتظار داشت که رئیس جمهور در دومین ضرب‌الاجل به گونه‌ای دیگر عمل کند. هرچند اول دسامبر تاریخی بود که تصمیم رئیس جمهور درباره این موضوع باید اعلام می‌شد اما به گفته روزنامه «تایمز اسرائیل» به نقل از یک مقام وزارت امور خارجه امریکا از آنجا که این تاریخ با روز جمعه مصادف شد، ضرب‌الاجل به بعد از تعطیلات یعنی چهارم دسامبر- روز دوشنبه- موکول شد. درحالیکه گمانه‌زنی‌ها پیش از اعلام تصمیم ترامپ حاکی از این بود که احتمالا رئیس جمهور فقط قدس اشغالی را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت می‌شناسد و فعلا به انتقال سفارت اقدام نمی‌کند، مصر و اردن به عنوان تنها کشورهای عربی منطقه که با تل‌آویو پیمان صلح امضا کردند نسبت به عواقب شناسایی قدس به عنوان پایتخت این رژیم هشدار دادند. البته آنگونه که مشاور ارشد ترامپ در امور خاورمیانه روز یکشنبه در مجمع «سابان» تصریح کرد ظاهرا رئیس جمهور امریکا درباره قدس تصمیمی نگرفته است.

 

صلحی در جهت مقابله با ایران

روز یکشنبه مجمع سالیانه «سابان» یک مهمان ویژه داشت؛ او کسی نیست جز جرالد کوشنر- داماد و مشاور رئیس جمهور امریکا در امور خاورمیانه- که نامش با «صلح خاورمیانه» پیوند خورده است. هرچند از زمان ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید، کوشنر چندین‌بار همراه یا بدون رئیس جمهور به منطقه از جمله فلسطین اشغالی سفر کرده است اما کمتر پیش آمده که به نشستی تخصصی دعوت و در سخنرانی عمومی صحبت کند.

مرکز سابان، مرکزی وابسته به اندیشکده امریکایی بروکینگز است که بر تعاملات ایالات متحده در خاورمیانه تمرکز دارد. این مرکز در سال 2002 توسط یک سرمایه‌دار دموکرات به نام « حییم سابان» تاسیس شد. براساس آنچه در وب‌سایت این مرکز نوشته شده است، این مرکز باتجربه‌ترین اذهان سیاسی که روی منطقه کار می‌کنند را گرد هم می‌آورد و در اختیار سیاست‌مداران و مردم تحقیقات و تحلیل‌های دقیق و به موقع قرار می‌دهد. اگر این روزها به سایت بروکینگز سری بزنیم، طیفی از ویدئوهای سخنرانی مقامات سابق و فعلی امریکا و اسرائیل را ملاحظه می‌کنیم که در سلسله نشست‌های سالیانه این مرکز شرکت و صحبت کردند. در توضیح نشست‌های امسال آمده که مجمع سابان در 14 سال گذشته مجمعی برتر برای گفتگوی صادقانه میان رهبران امریکایی و اسرائیلی از دولت، جامعه مدنی، تاجران و رسانه‌ها بوده است. اوباما، بوش، و کلینتون از جمله روسای جمهوری امریکا هستند که در این نشست‌ها شرکت کردند.

به هر حال کوشنر دو روز پیش مهمان این مجمع مهم بود تا درباره پرونده‌ای که شخصا در حال پیگیری آن است یعنی صلح فلسطین و اسرائیل، توضیح دهد. هرچند به نظر می‌رسد نشست آنگونه که مورد نظر «حییم سابان» بود پیش نرفت و تلاش‌های این حامی پر و پا قرص هیلاری کلینتون- رقیب انتخاباتی ترامپ- برای دریافت جزئیات بیش‌تر از طرحی که تیم چهار نفره رئیس جمهور برای دستیابی به صلح خاورمیانه دارند روی آن کار می‌کنند، به جایی نرسید. کوشنر که در بخشی از صحبت‌های خود روش اعضای این تیم کوچک برای درز ندادن اطلاعات درباره طرح مذکور به رسانه‌ها را ستود، همان روش را پیش گرفت و صرفا به بیان اظهارات کلی پرداخت. داماد جوان رئیس جمهور که همچون برخی دیگر از اعضای کابینه او سابقه چندانی در سیاست خارجی ندارد، می‌گوید پایان دادن به منازعه 7 دهه‌ای فلسطین و اسرائیل یک تعهد شخصی برای رئیس جمهور فعلی امریکا است. به گفته کوشنر ترامپ فکر می‌کند حل و فصل این منازعه بخش جدایی‌ناپذیر برای امریکا و ارزش‌های او است.

با وجود تلاش‌های سابان برای دریافت جزئیات بیش‌تر از کوشنر اما در مجموع می‌توان گفت اظهارات مشاور رئیس جمهور چندان از لفاظی‌‌‌ و بیان کلیات فراتر نرفت. کوشنر که دقیقا توضیح نداد چگونه با وجود اینکه بسیاری از متخصصان می‌گویند صلح امکان‌پذیر نیست اما کماکان به تحقق این طرح معتقد است، تصریح کرد که تحقق صلح بیش‌تر در خاورمیانه منوط به حل منازعه فلسطین و اسرائیل است. به گزارش واشنگتن پست به اعتقاد کوشنر تاکید ترامپ برای تحقق توافق صلح بین اسرائیل و فلسطین از این باور رئیس جمهور نشات می‌گیرد که اهداف کلان‌تر دولت یعنی متوقف کردن- به ادعای او- رفتار تهاجمی ایران و افراط‌گرایی اسلامی بدون این صلح میسر نیست. کوشنر گفت: اگر به دنبال ایجاد ثبات بیش‌تر در منطقه هستیم، باید این موضوع- منازعه فلسطین و اسرائیل- را حل و فصل کنیم.

 

اعتراض امان- قاهره به تصمیم ترامپ

وزرای خارجه اردن و مصر، تنها دولت‌های عربی که حاضر شدند تا توافق صلح را با اسرائیل امضا کنند، نسبت به تصمیم احتمالی دولت ترامپ مبنی بر شناسایی قدس به عنوان پایتخت اسرائیل هشدار دادند. به گزارش روزنامه «یدیعوت آحارونوت» ایمن الصفدی در توییتر خود نوشت که با همتای امریکاییش درباره تبعات خطرناک چنین اقدامی صحبت کرده است. از طرف دیگر «احمد ابوالغیط»، دبیرکل اتحادیه عرب، نیز در مسیر بازگشت از رم به قاهره در جمع خبرنگاران گفت که این اقدام- یعنی شناسایی قدس به عنوان پایتخت اسرائیل- به صلح کمکی نمی‌کند و فقط به هرج و مرج بیشتر در منطقه منجر می‌شود. ابوالغیط در اینباره تصریح کرد که باعث تاسف است که برخی به انجام این کار اصرار دارند بدون اینکه کوچکترین توجهی به خطرات بزرگ آن برای ثبات خاورمیانه و جهان داشته باشند. مطابق بیانیه‌ای که در سایت اتحادیه عرب منتشر شد، دبیر کل این اتحادیه افزوده که تماس‌ها با تشکیلات خودگردان فلسطین و کشورهای عربی برای هماهنگی موضع عربی در قبال هر گونه تحولی درباره این موضوع انجام گرفته است. هرچه گزارش رسانه‌های امریکایی و اسرائیلی درباره تصمیم ترامپ برای به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت، عصبانیت اعراب را به دنبال داشت اما باعث تقویت امید چند دهه‌ای اسرائیل شد؛ به خصوص وقتی مایک پنس (معاون ترامپ) گفت رئیس جمهور فعالانه دارد اینکه «چه زمانی و چگونه» سفارت از تل‌آویو منتقل شود را بررسی می‌کند.

آنگونه که از صحبت‌های کوشنر به نظر می‌رسد، هرچند واشنگتن هم به سختی‌ها بر سر راه تحقق صلح اعتقاد دارد اما انگار «پویایی‌های منطقه» (به تعبیر کوشنر) امید زیادی در دل کابینه ترامپ برای تحقق صلح ایجاد کرده است. مشاور خاورمیانه‌ای ترامپ که می‌گوید منطقه علیه ایران متحد شده است، باور دارد که عربستان و دیگر کشورهای عربی با نفوذ در مسئله فلسطین در خصوص آنچه تهدیدات ایران خوانده شده با اسرائیل اشتراک نظر دارند و این موضوع می‌تواند در پیشبرد صلح کمک کند. به هر حال تا زمان نگارش این مطلب هنوز دونالد ترامپ تصمیم خود درباره این موضوع را اعلام نکرده است اما برخی بر این باورند که صحبت از این موضوع بیش از هر چیزی اهرم فشاری علیه رهبران فلسطین است تا آنها را پای میز مذاکره برای تحقق صلح با اسرائیل بکشانند.